Сабак намаздын сахв саждасы менен аякташын көрсөтөт: акыркы отуруу, бир салам, эки сажда жана бүтүрүү.
Кантип кылынат
- 1
Акыркы отурууда Аттахиятты аягына чейин — Пайгамбар ﷺ жөнүндөгү күбөлүккө чейин окуңуз. Салават менен дуаны азырынча окубаңыз.
- 2
Бир гана салам бериңиз — оң тарапка.
- 3
Такбир менен саждага барып, сажда тасбихин үч жолу айтыңыз.
- 4
Такбир менен отуруп, андан соң такбир менен ушундай эле экинчи сажданы кылыңыз.
- 5
Такбир менен отуруп, Аттахиятты кайра окуңуз, андан кийин салават жана дуа.
- 6
Намазды эки салам менен бүтүрүңүз — оңго жана солго.
Качан керек
- Важиб калтырылды: Фатиха окулбай калды; парздын алгачкы эки рекетинде сүрө окулбады (сүннөт, витр жана нафилде — каалаган рекетте); биринчи отуруу же Аттахият унутулду; витрде кунут унутулду; айт такбирлери калтырылды.
- Тартип бузулду же ашыкча кылынды: сүрө Фатихадан мурун окулду, Фатиха катары менен эки жолу окулду, бир рекетте экинчи рукуу же үчүнчү сажда кылынды.
- Парз же важиб кечиктирилди: биринчи отурууда Аттахияттан кийин салават окуй баштады; үч жолу тасбих айткандай убакыт үнсүз ойлонуп калды.
- Имам акырын окула турган намазда катуу, же катуу окула турганда акырын окуду.
Качан кереги жок же жардам бербейт
- Сүннөт калтырылды — сана, өтүүдөгү такбирлер, рукуу жана саждадагы тасбихтер, «Амин». Намаз сахв саждасыз да туура.
- Важиб атайылап калтырылды. Сахв саждасы аны толуктабайт: намазды кайра окуу керек.
- Парз — рукуу, сажда же акыркы отуруу — калтырылып, ошол эле намазда толукталбаса, намаз жараксыз, аны кайра окушат.
Көп кездешкен учурлар
- 1
Экинчи рекеттен кийин отурууну унуттуңуз
Тура баштап, бирок отурууга жакыныраак болсоңуз — кайра отуруңуз, сахв саждасы керек эмес. Эгер туруп калган болсоңуз — кайтпаңыз: намазды улантып, аягында сахв саждасын кылыңыз.
- 2
Акыркы отуруунун ордуна ашыкча рекетке турдуңуз
Ашыкча рекеттин саждасы кылына электе кайра отуруп, Аттахиятты окуп, сахв саждасын кылыңыз. Эгер сажда кылынып калса, парз нафилге айланды: дагы бир рекет кошуп, парзды кайра окуңуз.
- 3
Акыркы отурууда отуруп, ашыкча рекетке турдуңуз
Сажда кылына электе кайтып, сахв саждасын кылыңыз. Эгер сажда кылынса, дагы бир рекет кошуңуз: парз туура, ашыкча эки рекет нафил болот, аягында — сахв саждасы.
- 4
Сажданы унуттуңуз
Ошол эле намазда эсиңизге түшсө, калтырылган сажданы дароо кылыңыз, андан соң кайра акыркы отуруу жана аягында — сахв саждасы.
- 5
Рекеттердин санында шектенүү
Мындай шек сизде биринчи жолу болсо, намазды кайра баштаңыз. Көп болуп турса — туурараак сезилгени боюнча аракет кылыңыз. Эч нерсеге ыктабасаңыз — азыраак санды эсептеп, акыркы болушу мүмкүн болгон ар бир рекеттен кийин отуруп, аягында сахв саждасын кылыңыз.
- 6
Бир нече ката
Бир намазда ката бир нече болсо да, сахв саждасы бир жолу гана кылынат — эки сажда.
- 7
Сахв саждасын унутуп, эки салам бердиңиз
Эгер сүйлөй элек, кыбладан бурула элек жана намазды бузган эч нерсе кыла элек болсоңуз — аны дароо кылыңыз. Антпесе намазды убактысы чыга электе кайра окуу керек.
Имамдын артында
Имамдын артында окуп жатып өзүңүз жаңылсаңыз, сахв саждасы керек эмес. Аны имам кылса, кечигип кошулсаңыз да, аны менен бирге кыласыз. Кечиккен киши имам менен бирге салам бербейт: сахв саждасынан кийин туруп, калтырылган рекеттерди толуктайт.
Булактар: «Нур аль-Изах» — ханафий фикх, сахв саждасы бөлүмү · аль-Бухари 401 — намаздагы шек жана саламдан кийинки эки сажда · Абу Дауд 1038 — «ар бир унутуу үчүн саламдан кийин эки сажда»