Сабақ намаздың сәһу сәждесімен аяқталуын көрсетеді: соңғы отыру, бір сәлем, екі сәжде және аяқтау.
Қалай жасалады
- 1
Соңғы отыруда Әт-тахиятты соңына дейін — Пайғамбар ﷺ туралы куәлікке дейін оқыңыз. Салауат пен дұғаны әзірге оқымаңыз.
- 2
Бір ғана сәлем беріңіз — оң жаққа.
- 3
Тәкбірмен сәждеге барып, сәжде тәсбихін үш рет айтыңыз.
- 4
Тәкбірмен отырып, содан соң тәкбірмен дәл солай екінші сәжде жасаңыз.
- 5
Тәкбірмен отырып, Әт-тахиятты қайта оқыңыз, одан кейін салауат пен дұға.
- 6
Намазды екі сәлеммен аяқтаңыз — оңға және солға.
Қашан қажет
- Уәжіп қалдырылды: Фатиха оқылмады; парыздың алғашқы екі рәкағатында сүре оқылмады (сүннет, үтір және нәпілде — кез келген рәкағатта); бірінші отыру немесе Әт-тахият ұмытылды; үтірде құнұт ұмытылды; айт тәкбірлері қалдырылды.
- Рет бұзылды немесе артық жасалды: сүре Фатихадан бұрын оқылды, Фатиха қатарынан екі рет оқылды, бір рәкағатта екінші рүку немесе үшінші сәжде жасалды.
- Парыз не уәжіп кешіктірілді: бірінші отыруда Әт-тахияттан кейін салауат оқи бастады; үш рет тәсбих айтатындай уақыт үнсіз ойланып қалды.
- Имам іштей оқылатын намазда дауыстап, дауыстап оқылатында іштей оқыды.
Қашан қажет емес немесе көмектеспейді
- Сүннет қалдырылды — сәна, ауысу тәкбірлері, рүку мен сәждедегі тәсбихтер, «Әмин». Намаз сәһу сәждесінсіз де дұрыс.
- Уәжіп әдейі қалдырылды. Сәһу сәждесі оны толықтырмайды: намазды қайта оқу керек.
- Парыз — рүку, сәжде немесе соңғы отыру — қалдырылып, сол намазда толықтырылмаса, намаз жарамсыз, оны қайта оқиды.
Жиі кездесетін жағдайлар
- 1
Екінші рәкағаттан кейін отыруды ұмыттыңыз
Тұра бастап, бірақ отыруға жақынырақ болсаңыз — қайта отырыңыз, сәһу сәждесі қажет емес. Тұрып кетсеңіз — қайтпаңыз: намазды жалғастырып, соңында сәһу сәждесін жасаңыз.
- 2
Соңғы отырудың орнына артық рәкағатқа тұрдыңыз
Артық рәкағаттың сәждесі жасалмай тұрып, қайта отырып, Әт-тахиятты оқып, сәһу сәждесін жасаңыз. Сәжде жасалып қойса, парыз нәпілге айналды: тағы бір рәкағат қосып, парызды қайта оқыңыз.
- 3
Соңғы отыруда отырып, артық рәкағатқа тұрдыңыз
Сәжде жасалмай тұрып қайтып, сәһу сәждесін жасаңыз. Сәжде жасалса, тағы бір рәкағат қосыңыз: парыз дұрыс, артық екі рәкағат нәпіл болады, соңында — сәһу сәждесі.
- 4
Сәждені ұмыттыңыз
Сол намазда есіңізге түссе, қалдырылған сәждені бірден жасаңыз, содан соң қайта соңғы отыру және соңында — сәһу сәждесі.
- 5
Рәкағат санына күмән
Мұндай күмән сізде алғаш рет болса, намазды қайта бастаңыз. Жиі болып тұрса — дұрысырақ көрінгені бойынша әрекет етіңіз. Ешқайсысына бейім болмасаңыз — азырақ санды есептеп, соңғы болуы мүмкін әр рәкағаттан кейін отырып, соңында сәһу сәждесін жасаңыз.
- 6
Бірнеше қате
Бір намазда қате бірнешеу болса да, сәһу сәждесі бір рет жасалады — екі сәжде.
- 7
Сәһу сәждесін ұмытып, екі сәлем бердіңіз
Әлі сөйлемеген, құбыладан бұрылмаған және намазды бұзатын ештеңе жасамаған болсаңыз — оны бірден жасаңыз. Әйтпесе намазды уақыты шықпай тұрып қайта оқу керек.
Имамның артында
Имамның артында оқып тұрып өзіңіз қателессеңіз, сәһу сәждесі қажет емес. Оны имам жасаса, кешігіп қосылсаңыз да, онымен бірге жасайсыз. Кешіккен адам имаммен бірге сәлем бермейді: сәһу сәждесінен кейін тұрып, қалдырылған рәкағаттарды толықтырады.
Дереккөздер: «Нұр әл-Изах» — ханафи фиқһы, сәһу сәждесі тарауы · әл-Бұхари 401 — намаздағы күмән және сәлемнен кейінгі екі сәжде · Әбу Дәуіт 1038 — «әр ұмытқанға сәлемнен кейін екі сәжде»